Home / LIFE / Το λεξικό σου μέσα – Αλέξης Χαλκίδης

Το λεξικό σου μέσα – Αλέξης Χαλκίδης

fefbc8cbe8bd0820dc0488bc5b2c8493Αεροδρόμιο: γαλλική λέξη η οποία αρχικά αναφερόταν στο χώρο που στεγαζόταν ή από τον οποίο ξεκινούσε ένα αερόστατο.

Με την Αγγλοσαξονική τεχνολογική επικράτηση σε θέματα αεροπορίας, η λέξη εξελίχθηκε σε «airport» με αποτέλεσμα και στα Γαλλικά αλλά και στα Ελληνικά πολύ αργότερα να μετατραπεί σε «αερολιμένας» η έννοια του χώρου όπου στεγάζονται και από τον οποίο απογειώνονται αεροπλάνα.  Ούτε ο Λιακόπουλος θα ισχυριζόταν εύκολα ότι τα αερόστατα ή τα αεροπλάνα είναι ελληνικές εφευρέσεις.

Όπως οι περισσότερες εφευρέσεις με τις οποίες ζούμε.

Όσο ο Ελληνισμός κρατιόταν σε Κρυφά Σχολειά για 400 χρόνια, ο υπόλοιπος πλανήτης εξελίχθηκε σε αυτό που ζούμε. Και έφτιαξε τις αντίστοιχες λέξεις. Ακόμα και μετά την απελευθέρωσή μας από τον Τουρκικό ζυγό όμως, η Ελλάδα δεν παράγει τεχνογνωσία, ούτε τις σχετικές λέξεις. Μόνο τον τελευταίο αιώνα το σουτιέν, το σταυρόλεξο,  τα bar code, ο αναπτήρας, το μίνι, το αποσμητικό, το τζελ, το κραγιόν, το χανζαπλάστ, η σαπουνόπερα και εκατομμύρια άλλα πράγματα τα σκέφτηκαν άνθρωποι που δεν ήταν Έλληνες. Τις περισσότερες φορές οι λέξεις ήταν τελείως καινούριες.

Σε μερικούς κλάδους όπως στην ιατρική, αρχικά είχαν ελληνικά συνθετικά. Όσο όμως προχωράνε και όσο οι εφευρέτες μεγαλώνουν σε έναν κόσμο χωρίς ελληνικά, τόσο λιγότερο εμφανίζονται ακόμα και αυτές οι ελληνικές ρίζες στις λέξεις που επιλέγουν. Ένα νέο ιατρικό μηχάνημα σε έναν νέο κλάδο της ιατρικής, έχει ελάχιστη σχέση πια με τον Ιπποκράτη.

Το λεξικό έχει δυο ρόλους: ο ένας είναι περιγραφικός: «Βούλγαροι: υποτιμητικός όρος που ακούγεται σε γήπεδα κατά οπαδών του ΠΑΟΚ» ένα γνωστό παράδειγμα από την Ελλάδα το οποίο έκανε σάλο πριν λίγα χρόνια όταν το έβαλε ο Μπαμπινιώτης στο λεξικό του. Οι πιο πολλοί γλωσσολόγοι ή λεξικογράφοι μόνο αποτύπωση κάνουν. Εξ’ ου και τα λεξικά έχουν όρους όπως «σε κοινή χρήση», «υποτιμητικό», «αργκό» και πολλούς άλλους τρόπους για να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε τι γίνεται σε έναν πληθυσμό, σε σχέση με τη χρήση της λέξης. Ο άλλος ρόλος των λεξικών είναι υποδειγματικός.

Κάντε ότι κάνουν όλοι.

Κάντε ότι κάνουν όλοι.

Δηλαδή πολλοί ανοίγουν το λεξικό για να μάθουν πώς θα έπρεπε να γράφουν και να μιλάνε.  (Διαβάστε για παράδειγμα τις εύλογες αντιρρήσεις μου σε σχέση με τον “Οκτώμβριο” εδώ.)

Η γλώσσα σαν μέσο επικοινωνίας απαιτεί να καταλάβουμε και τους κώδικες του δέκτη της πληροφορίας που εκπέμπουμε. Αν πω «βάλε το στα μικροκύματα» εσείς μάλλον θα φανταστείτε ότι σας ζητάω να ζεστάνετε κάτι σε φούρνο μικροκυμάτων. Ένας τεχνικός κινητής τηλεφωνίας ίσως κάτι διαφορετικό. Πολλοί δικτάτορες, φασίστες ή και καλοθελητές, έχουν προσπαθήσει να επιβάλλουν κοινωνικές αλλαγές μέσα από τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε.

Μπείτε όμως εδώ και θαυμάστε τη δουλειά που έχει γίνει. 450 εκατομμύρια λέξεις που χρησιμοποιούνται στα Αγγλικά μεταξύ 1990 και 2012. Ένα ζωντανό λεξικό που αποτυπώνει γλαφυρά τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η παγκόσμια αυτή γλώσσα στις ΗΠΑ. Προσωπικά το θεωρώ πολύ πιο χρήσιμο λεξικό για την κατανόηση των σύγχρονων Ελληνικών, από ό,τι το έντυπο του Μπαμπινιώτη. Συνδυάστε το με το Slang.gr και θα είστε πολύ πιο κοντά στη ζωντανή μας γλώσσα, από ό,τι με απαρχαιωμένα έντυπα.

Αν είχε μπέσα και τσίπα ο κάθε Μπαμπινιώτης, θα έβαζε φάτσα κάρτα στο εξώφυλλο, τη χρονιά που εκδίδει το λεξικό του.  Στους ορισμούς θα έγραφε πράγματα όπως: «αυτή τη λέξη παλιά την χρησιμοποιούσαμε έτσι. Αν ρωτήσεις δάσκαλο όμως θα σου πει αλλιώς ίσως. Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι γενικά μας πρήζουν να μην την πολυλέμε, εκτός αν ήταν αντιστασιακοί και στη Βόρεια Ελλάδα υποδηλώνει κάτι τελείως διαφορετικό. Πολλοί έφηβοι την έχουν αντικαταστήσει εδώ και καιρό με την αντίστοιχη Αμερικάνικη την οποία μάλιστα την γράφουν σε SMS ή σε chat στον υπολογιστή με τα εξής σύμβολα….».

Αυτό θα ήταν λεξικό που θα χρησιμοποιούσα εγώ.

Comments

comments

About Αλέξης Χαλκίδης

«Στείλτε ένα σύντομο bio και μια φωτογραφία ανφάς.» Ναι ρε, θα σου τυλίξω τα επιτεύγματά μου σε λαδόκολλα φαστφουντάδικη, τώρα αμέσως… απ’όλα το θες; Το κρέας είναι χοιρινό. Low fat κοτόπουλα και μπούρδες δεν παίζουν, δεν έχουν ποτέ την ίδια γεύση με «αληθινό» σουβλάκι και το ξέρεις. Μισός Έλληνας, μισός Άγγλος είμαι αλλά ξέρω πιο μισό έχει την γεύση. Με εξαίρεση τις σπουδές στην Αγγλία, σαν τα κομμάτια λίπος στο καλαμάκι, τρώω την πατρίδα μου με τα άσχημά της μια ζωή επειδή λατρεύω τα καλά της. Τζατζίκι. Πάντα. What you see is what you get. Χύμα στο κύμα και όποιοι αντέξουν. Αν ψάχνετε καλλωπισμούς της αλήθειας, αν δεν αντέχετε σήμερα την έντονη γεύση της πραγματικότητας, μην με διαβάσετε. Τα ζώδια δεν ισχύουν. Καθόλου. Αν κάνετε ομοιοπαθητική είστε ηλίθιοι. Τελείως. Αν νομίζετε ότι μας ψεκάζουν πηδήξτε από τα ίδια αεροπλάνα. Κρεμμύδι εξαρτάται από το πρόγραμμα της υπόλοιπης ημέρας. Πατάτες, κέτσαπ και μουστάρδες δεν έχουν θέση σε σουβλάκι πίτα. Πολλοί με περνάνε για Σαλονικιό αλλά δεν είμαι. Πολλοί gay μου την πέφτουν αλλά δεν είμαι. Δεν κρίνω κανέναν, δεν έχω καν την ικανότητα να κάνω διακρίσεις λόγω ηλικίας, φύλου, ράτσας ή οτιδήποτε. Απλά προσπαθώ να ξέρω τι είμαι και δεν είμαι από αυτούς που ανέχονται να τρώνε πολλά άμυλα μαζί. Στο περιτύλιγμα η πίτα μου είναι λίγο καμένη πια στην μέση ηλικία αλλά βαστάει καλά. Βίτσιο με οτιδήποτε περιλαμβάνει φύση και αθλητισμό, έτσι σε στυλ «αφού βρέθηκα σε ένα καγιάκ, ας το πάω μέχρι το επόμενο νησί». Μερικοί με περνάνε για τεχνολογομανή επειδή ασχολούμαι από μικρός και συγγράφω για αυτά. Προσπαθώ να σκέφτομαι. Οπότε τυλίξτε με σε όποια κόλλα θέλετε τελικά. Είμαι αθεράπευτα αισιόδοξος ότι αν φάμε μαζί 2-3 φορές θα γνωριστούμε καλύτερα και θα μας αρέσει όλους τελικά. Καλή όρεξη. http://www.alexanderchalkidis.com/blog
x

Check Also

Συνήθως ξυπνάω λίγο πριν βρέξει. Καβάφης, Καζαντζάκης και το κάμπριο

Δεν θυμάμαι πότε ανακάλυψα αυτή την ιδιαίτερα χρήσιμη ικανότητά μου. Μπορεί να ...

Teachers’ Coffee S02E02 – Γκρίνια. Και ειδήσεις

Καθότι λείψαμε το καλοκαίρι, είπαμε να αρχίσουμε να κοιτάμε τις ειδήσεις από ...